ລອງຈິນຕະນາການເບິ່ງວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ທ່ານກຳລັງຈະເອົາ ຈອກກາເຟພລາສຕິກ ຖິ້ມລົງຖັງຂີ້ເຫຍື້ອ ແລ້ວເກີດຄຳຖາມໃນໃຈຂຶ້ນມາວ່າ “ອັນນີ້… ຕ້ອງຖິ້ມລົງຖັງສີຫຍັງ?” ສຳລັບຄົນທົ່ວໄປ ມັນອາດເປັນພຽງຄວາມລັງເລໃຈໃນສ້ຽວ ວິນາທີ ແລ້ວກໍຈົບໄປ; ແຕ່ສຳລັບກຸ່ມນັກສຶກສາລາວ 5 ຄົນ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ, ຄຳຖາມນ້ອຍໆໃນຊີວິດປະຈຳວັນນີ້ ຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງນະວັດຕະກຳທີ່ຊື່ວ່າ “SARA” ເຊິ່ງຫາກໍສ້າງສຽງຮືຮາ ດ້ວຍການໄປຄວ້າລາງວັນໃນເວທີລະດັບສາກົນ !
1. ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຈາກ “ສິ່ງທີ່ຄົນເບິ່ງຂ້າມ”
ໃນຮົ້ວຂອງ ຄະນະເສດຖະສາດ ແລະ ບໍລິຫານທຸລະກິດ (ຫຼັກສູດນານາຊາດ) ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ (ມຊ), ນັກສຶກສາກຸ່ມໜຶ່ງໄດ້ສັງເກດເຫັນ ບັນຫາຊ້ຳຊາກ: ຂີ້ເຫຍື້ອໃນວິທະຍາເຂດຖືກຖິ້ມປົນເປກັນ ເພາະນັກສຶກສາບໍ່ຮູ້ວ່າຈະແຍກແນວໃດ. ແທນທີ່ຈະຈົ່ມວ່າ ຫຼື ລໍຖ້າໃຫ້ໃຜມາແກ້ໄຂ, ພວກເຂົາເລືອກທີ່ຈະຕັ້ງຄຳຖາມວ່າ: “ເປັນຫຍັງເຮົາບໍ່ເອົາ AI ມາຊ່ວຍບອກ?”
ນັ້ນຄືທີ່ມາຂອງໂຄງການ SARA (Smart AI-driven Waste Management System for Campus) ເຊິ່ງຂັບເຄື່ອນໂດຍທີມຄົນລຸ້ນໃໝ່ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍໄຟ:
1) ທ່ານ ສິນທະນະວັນ ສິນສຳພັນ (Sinthanavanh Sinsamphanh) — ຫົວໜ້າທີມຜູ້ວາງທິດທາງແຜນງານໂຄງການ
2) ທ່ານ ອັບບຣາຮາມ ລີໂອນາດ ວາຕິກ (Abraham Leonard Watik)
3) ທ່ານນາງ ນັດຊ໌ວາ ນິສຣີນາ (Najwa Nisrina)
4) ທ່ານນາງ ອາລິສາ ເລືອງພາສິດ (Alisa Leuangphasith)
5) ທ່ານນາງ ນາຕາລີ ວົງພັກດີ (Nataly Vongphakdy)
ໂດຍມີຜູ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຄອຍປ່ຽນ “ໄອເດຍ” ໃຫ້ກາຍເປັນ “ແຜນທຸລະກິດທີ່ເປັນໄປໄດ້ຈິງ” ຄື ສາດສະດາຈານ ດຣ. ອາກຸສຕີນຸດ ແຮມິໂນ (Prof. Dr. Ir. Agustinus Hermino, M.pd.) ໃນຖານະອາຈານທີ່ປຶກສາ.
2. ປ່ຽນການຖິ້ມຂີ້ເຫຍື້ອ ໃຫ້ເປັນເລື່ອງມ່ວນຊື່ນ (ແລະ ວັດແຜນໄດ້)
ຫຼາຍຄົນອາດຄິດວ່າ ລະບົບຈັດການຂີ້ເຫຍື້ອຕ້ອງເປັນເຄື່ອງຈັກໃຫຍ່ໂຕ, ແຕ່ SARA ກັບມາໃນຮູບແບບທີ່ລຽບງ່າຍທີ່ສຸດ ຄື Progressive Web App ທີ່ໃຊ້ຜ່ານກ້ອງໂທລະສັບມືຖື. ວິທີໃຊ້ແມ່ນງ່າຍດາຍ: ນັກສຶກສາພຽງແຕ່ຍົກກ້ອງມືຖືຂຶ້ນມາສະແກນຂີ້ເຫຍື້ອໃນມື, ລະບົບ AI Vision ຈະປະມວນຜົນແບບສົດໆ (Live) ແລ້ວບອກທັນທີວ່າ “ນີ້ຄືຕຸກພລາສຕິກ, ໃຫ້ຖິ້ມລົງຖັງສີຟ້າ”. ແຕ່ຄວາມສະຫຼາດບໍ່ໄດ້ຢຸດຢູ່ແຕ່ເທົ່ານີ້, ທຸກໆການສະແກນ ຈະຖືກບັນທຶກເປັນຖານຂໍ້ມູນຂຶ້ນສູ່ Live Dashboard ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ເພື່ອສະແດງແຜນທີ່ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງຂີ້ເຫຍື້ອໃນແຕ່ລະຈຸດ ແລະ ຕິດຕາມພຶດຕິກຳການລີໄຊເຄິນຂອງທັງວິທະຍາເຂດໄດ້ແບບ Real-time.
ມັນຄືການປ່ຽນ “ໜ້າທີ່ອັນໜ້າເບື່ອ” ໃຫ້ກາຍເປັນກິດຈະກຳທີ່ທຸກຄົນຮູ້ສຶກວ່າ ຕົນເອງໄດ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການປ່ຽນແປງ.
3. ຂ້າມຜ່ານຂໍ້ຈຳກັດ ສູ່ເວທີ “ອາຊຽນ-ຈີນ”
ເມື່ອລະບົບຖືກທົດລອງໃຊ້ຈິງໃນ ມຊ ແລະ ເຫັນຜົນ, ທີມ SARA ໄດ້ຕັດສິນໃຈພາທຸງຊາດ “ສປປ ລາວ” ກ້າວອອກໄປທ້າທາຍໃນເວທີໃຫຍ່: ການແຂ່ງຂັນໄອເດຍໂຄງການນະວັດຕະກຳຂອງນັກສຶກສາມະຫາວິທະຍາໄລ ອາຊຽນ-ຈີນ (CICSIC).
ໃນເວທີນີ້ ພວກເຂົາຕ້ອງແຂ່ງຂັນກັບຕົວແທນຈາກມະຫາວິທະຍາໄລຊັ້ນນຳທົ່ວອາຊຽນ ແລະ ສປ ຈີນ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍທຶນຮອນ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ. ສິ່ງທີ່ທີມລາວສົ່ງເຂົ້າປະກວດ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຈ້ຍໄອເດຍແຜ່ນດຽວ, ແຕ່ແມ່ນຊຸດຄັງອາວຸດທາງຄຸນນະພາບ:
ບົດແຜນທຸລະກິດ ແລະ ບົດວິຊາການທີ່ຮັດກຸມ (Business plan / Essay)
ສະໄລ້ການນຳສະເໜີທີ່ເລົ່າເລື່ອງໄດ້ຢ່າງຊົງພະລັງ (Pitch deck)
ຕົວແປງເວັບແອັບພລິເຄຊັນທີ່ກົດໃຊ້ງານໄດ້ຈິງ (Working Prototype)
ແລະ ວິດີໂອສາທິດລະບົບທີ່ຖ່າຍທຳຈາກສະຖານທີ່ຈິງໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.
ແລະ ໃນວິນາທີທີ່ລາຍຊື່ “National University of Laos” ຖືກປະກາດຂຶ້ນໃນຖານະຜູ້ຊະນະເລີດ ອັນດັບທີ 3 (Bronze Award)… ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ສຽງຊົມເຊີຍໃນຫ້ອງປະຊຸມ, ແຕ່ມັນຄືສຽງສະທ້ອນທີ່ບອກວ່າ ຂໍ້ຈຳກັດດ້ານຊັບພະຍາກອນ ບໍ່ສາມາດກີດກັ້ນສັກກະຍະພາບຂອງເດັກນ້ອຍລາວໄດ້ອີກຕໍ່ໄປ.
4. “ລາງວັນນີ້… ເປັນຫຼາຍກວ່າຫຼຽນທອງ”
ເມື່ອຖາມເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກໃນວິນາທີທີ່ໄດ້ຮັບລາງວັນ, ຕົວແທນຂອງທີມໄດ້ເປີດໃຈດ້ວຍແວວຕາທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຕື້ນຕັນວ່າ:
“ພວກເຮົາຮ່ວມກັນສ້າງ SARA ຂຶ້ນມາໃນປະເທດລາວ ດ້ວຍຊັບພະຍາກອນທີ່ຈຳກັດທີ່ສຸດ, ແຕ່ສິ່ງດຽວທີ່ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍຈຳກັດ ຄື ‘ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ’ ວ່າ ເດັກນ້ອຍລາວກໍຢືນຢູ່ແຖວໜ້າຂອງໂລກໄດ້… ການທີ່ເວທີ CICSIC ຍອມຮັບພວກເຮົາ ມັນເປັນສິ່ງຢັ້ງຢືນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ວ່າ ການແກ້ໄຂບັນຫາໃນທ້ອງຖິ່ນຢ່າງເຊັ່ນ ‘ບັນຫາຂີ້ເຫຍື້ອໃນ ມຊ’ ກໍສາມາດສ້າງຄຸນຄ່າໃນລະດັບສາກົນໄດ້ເຊັ່ນກັນ.”
ພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ເບິ່ງວ່າລາງວັນນີ້ຄືເສັ້ນໄຊ, ແຕ່ເບິ່ງວ່າມັນຄື “ກຸນແຈ” ດອກທຳອິດ ທີ່ຈະໄຂປະຕູໄປສູ່ເປົ້າໝາຍທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ນັ້ນຄືການມີສ່ວນຮ່ວມສ້າງ ລະບົບນິເວດດ້ານເຕັກໂນໂລຊີ (Technology Ecosystem) ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຈິງໃນປະເທດລາວ.
“ພວກເຮົາຂໍຍົກຜົນງານນີ້ເປັນຄຳຂອບໃຈ ເຖິງອາຈານທີ່ປຶກສາ, ຄະນະເສດຖະສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ແລະ ຄະນະຜູ້ຈັດງານທຸກທ່ານ. ຫຼຽນທອງນີ້ ຈະບໍ່ນອນຢູ່ໃນຕູ້ໂຊ ແຕ່ມັນຈະເປັນນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟໃຫ້ພວກເຮົາພັດທະນາ SARA ຕໍ່ໄປ”, ທີມງານກ່າວປິດທ້າຍ ໃຫ້ກັບທີມງານ Lao Youth Radio.
ບົດຮຽນຈາກເລື່ອງນີ້ ບອກໃຫ້ເຮົາຮູ້ວ່າ: ບາງເທື່ອ “ນະວັດຕະກຳທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່” ອາດບໍ່ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຢູ່ໃນຫ້ອງທົດລອງອັນຫຼູຫຼາ ໃນຊິລິຄອນວາເລຍ໌; ແຕ່ວ່າມັນເລີ່ມຕົ້ນຈາກຖັງຂີ້ເຫຍື້ອທຳມະດາໆ, ມືຖືໜຶ່ງໜ່ວຍ, ແລະ ຫົວໃຈຂອງເດັກນ້ອຍກຸ່ມໜຶ່ງ ທີ່ກ້າປະຕິເສດຄຳວ່າ “ມັນກໍເປັນແບບນີ້ມາແຕ່ໃດແລ້ວ”.
Lao Youth Radio
