ເມື່ອທ້ອງຟ້າຍັງຄົງມືດມິດ ໃນເວລາປະມານ 3 ຫາ 5 ໂມງເຊົ້າ… ກິ່ນທູບແລະແສງທຽນນ້ອຍໆ ໄດ້ປະກົດຂຶ້ນຢ່າງງຽບໆຕາມກ້ອງຕົ້ນໄມ້, ຕາມງ່າໄມ້, ລຽບກຳແພງວັດ ແລະ ຕາມສີ່ແຈຂອງໝູ່ບ້ານ. ສຽງກະຊິບເອີ້ນຊື່ຍາດພີ່ນ້ອງທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ດັງແວ່ວມາໃນຄວາມງຽບສະຫງັດພ້ອມກັບສາຍລົມຍາມເຊົ້າ… ນີ້ຄືພາບບັນຍາກາດອັນສັກສິດ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຄິດຮອດ ຂອງປາງບຸນໃຫຍ່ທີ່ຊາວລາວເອີ້ນວ່າ “ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ”.
ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງແຕ່ໜຶ່ງໃນຮີດ 12 ຄອງ 14 ທີ່ຊາວພຸດລາວສືບທອດກັນມາ, ແຕ່ມັນຄື “ມື້ແຫ່ງການເຊື່ອມໂຍງສອງພົບພູມ” ທີ່ຈັດຂຶ້ນໃນມື້ແຮມ 14 ຄໍ່າ ເດືອນ 9 ຂອງທຸກປີ (ເຊິ່ງປີນີ້ກົງກັບວັນທີ 11 ກັນຍາ 2026). ຕາມຄວາມເຊື່ອບູຮານ, ມື້ນີ້ແມ່ນມື້ທີ່ປະຕູນາລົກຈະເປີດອອກ ເພື່ອປົດປ່ອຍໃຫ້ດວງວິນຍານ, ຜີເຜດ ແລະ ຍາດຕິພີ່ນ້ອງທີ່ຈາກໄປ ໄດ້ກັບຄືນມາໂລກມະນຸດ ເພື່ອຮັບເອົາອາຫານ ແລະ ບຸນກຸສົນຈາກລູກຫຼານທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່.
ການກະກຽມທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ
ກ່ອນຈະຮອດມື້ສຳຄັນນັ້ນ (ມື້ແຮມ 13 ຄໍ່າ), ບັນຍາກາດໃນແຕ່ລະຄອບຄົວຈະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມອົບອຸ່ນ ແລະ ຫຍຸ້ງວຸ່ນວາຍໜ້ອຍໜຶ່ງ. ພໍ່ຕູ້ແມ່ຕູ້, ພໍ່ແມ່ ແລະ ລູກຫຼານ ຈະພາກັນຫ້າງຫາກະກຽມ “ຫໍ່ເຂົ້າ”. ໃບຕອງສີຂຽວຖືກນຳມາຫໍ່ອາຫານທີ່ຫຼາກຫຼາຍຢ່າງຕັ້ງໃຈ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເຂົ້າໜົມ, ປາ, ຊີ້ນແຫ້ງ, ເຜືອກມັນ, ນໍ້າອ້ອຍ, ນໍ້າຕານ, ໝາກເຜັດ, ເກືອ, ແປ້ງນົວ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຂອງໃຊ້ປະຈຳວັນເຊັ່ນ: ຄຳໝາກ, ຄໍາພູ ແລະ ຢາສູບ. ບາງຄອບຄົວກໍແຍກຫໍ່ຂອງຫວານ-ຂອງຄາວຢ່າງເປັນລະບຽບ, ບາງຄອບຄົວກໍຈັດທຸກຢ່າງລວມກັນເປັນຫໍ່ດຽວ ເພື່ອຫວັງໃຫ້ຄົນເທິງຟ້າໄດ້ຮັບທຸກຢ່າງຄົບຖ້ວນ.
ຄວາມໝາຍທີ່ແທ້ຈິງ ທີ່ຊ້ອນຢູ່ໃນການວາງອາຫານລົງດິນ
ເມື່ອສຽງບອກເລົ່າໃນຍາມເຊົ້າມືດສິ້ນສຸດລົງ ແລະ ຟ້າເລີ່ມແຈ້ງຂຶ້ນ ໃນເວລາປະມານ 7 ໂມງເຊົ້າ, ຊາວບ້ານກໍຈະກັບເມືອເຮືອນເພື່ອກຽມເຂົ້າໜຶ້ງຮ້ອນໆ ແລະ ອາຫານຊຸດໃໝ່ ໄປວັດເພື່ອຕັກບາດຖວາຍສັງຂະທານແດ່ພະສົງ.
ຫຼາຍຄົນອາດຈະເຄີຍສົງໄສວ່າ: ການເອົາອາຫານດີໆໄປວາງຖິ້ມໄວ້ຕາມດິນນັ້ນ ມັນເປັນການສິ້ນເປືອງ ຫຼື ໄຮ້ປະໂຫຍດຫຼືບໍ່?
ໃນມຸມມອງທາງພຸດທະສາສະນາ, ພະພຸດທະເຈົ້າເພິ່ນກໍໄດ້ກ່າວເຖິງເລື່ອງນີ້ໄວ້ຢ່າງເລິກເຊິ່ງວ່າ: ເຖິງເບິ່ງຄືວ່າຈະເປັນການເອົາຂອງກິນໄປຖິ້ມ, ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວ ມັນຄື “ການໃຫ້ທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່”. ອາຫານເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາຍເປັນແຫຼ່ງອາຫານໃຫ້ແກ່ສັດນ້ອຍໃຫຍ່ ແລະ ສຸດທ້າຍກໍຍ່ອຍສະຫຼາຍກາຍເປັນຝຸ່ນບຳລຸງດິນໃຫ້ຕົ້ນໄມ້. ດັ່ງນັ້ນ, ພະພຸດທະອົງຈຶ່ງບໍ່ຊົງຫ້າມ ແຕ່ຍັງແນະນຳຕື່ມວ່າ: ວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດໃນການສົ່ງບຸນໃຫ້ຜູ້ລ່ວງລັບ ຢ່າງເຕັມເມັດເຕັມໜ່ວຍ ແມ່ນການເຂົ້າວັດເຮັດບຸນ, ຖວາຍທານແດ່ພະສົງຜູ້ມີສິນ. ເມື່ອດວງວິນຍານໄດ້ຮັບຜົນບຸນນັ້ນແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າກໍຈະພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ ແລະ ກັບມາອຳນວຍອວຍພອນໃຫ້ລູກຫຼານ ໃຫ້ພົບແຕ່ຄວາມຢູ່ເຢັນເປັນສຸກ.
ບົດສະຫຼຸບແຫ່ງຄວາມຮັກທີ່ບໍ່ມີວັນດັບສູນ
“ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ” ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການເຮັດຕາມປະເພນີທີ່ສືບຕໍ່ກັນມາ. ແຕ່ມັນຄືການສະແດງອອກເຖິງຄວາມກະຕັນຍູ, ການແບ່ງປັນຄວາມເມດຕາໃຫ້ແກ່ທຳມະຊາດ ແລະ ການສ້າງຄວາມຊຸ່ມເຢັນໃນຈິດໃຈ. ມັນເປັນການຢໍ້າເຕືອນເຮົາວ່າ… ບໍ່ວ່າຄົນທີ່ເຮົາຮັກຈະຈາກໄປດົນປານໃດ ຫຼື ຢູ່ຄົນລະພົບພູມ, “ສາຍໃຍແຫ່ງຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມຄິດຮອດ” ກໍຍັງຄົງສົ່ງເຖິງກັນໄດ້ສະເໝີ ຜ່ານບຸນກຸສົນທີ່ເຮັດດ້ວຍໃຈ.
ຄັດຈາກ: ໜັງສືພິມ ປະຊາຊົນ
