ເປີດໂລກພາສາສາດ
ໃນທາງພາສາສາດລະດັບສາກົນ (ອີງຕາມອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຫຼື UNGEGN), ເພິ່ນໄດ້ແບ່ງຊື່ເອີ້ນຂອງສະຖານທີ່ ຫຼື ປະເທດອອກເປັນ 2 ແບບຫຼັກໆ ຄື:
1. Endonym (ຊື່ພາຍໃນ): ແມ່ນຊື່ທີ່ຄົນໃນປະເທດນັ້ນໆ ເອີ້ນປະເທດຂອງຕົນເອງ. ຕົວຢ່າງ: ຄົນນອກແວ ເອີ້ນປະເທດຕົນເອງວ່າ Norge (ນໍຣ໌ເກິ) ຫຼື Noreg (ນໍເຣກ).
2. Exonym (ຊື່ພາຍນອກ): ແມ່ນຊື່ທີ່ຄົນຕ່າງປະເທດ ຫຼື ພາສາອື່ນໆ ໃຊ້ເອີ້ນປະເທດນັ້ນໆ. ຕົວຢ່າງ: ພາສາອັງກິດເອີ້ນ Norway, ພາສາຝຣັ່ງເອີ້ນ Norvège, ແລະ ພາສາລາວເອີ້ນ ນອກແວ.
ແລ້ວເປັນຫຍັງຄົນລາວຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ນອກແວ”?
ການທີ່ຄົນລາວອອກສຽງວ່າ “ນອກແວ” ແທນທີ່ຈະເປັນ “ນໍເວ” (Norway) ຄືພາສາອັງກິດນັ້ນ ມີຮາກເຫງົ້າທີ່ໜ້າສົນໃຈຫຼາຍ ໂດຍມີປັດໄຈຫຼັກໆ ດັ່ງນີ້:
1. ອິດທິພົນຈາກພາສາຝຣັ່ງໃນຍຸກອະດີດ
ໃນສະໄໝກ່ອນ, ປະເທດລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນທາງດ້ານພາສາ ແລະ ການທູດຈາກປະເທດຝຣັ່ງເປັນສ່ວນໃຫຍ່. ໃນພາສາຝຣັ່ງ, ປະເທດນີ້ຂຽນວ່າ “Norvège” (ອອກສຽງປະມານ ນໍຣ໌ແວສ໌ ຫຼື ນອກ໌ແວສ໌ ໂດຍສຽງ “r” ໃນພາສາຝຣັ່ງຈະອອກສຽງຄ້າຍຄືສຽງ “ຄ” ຫຼື “ກ” ໃນລຳຄໍ). ເມື່ອຄົນລາວໃນຍຸກນັ້ນໄດ້ຍິນ ແລະ ຮັບເອົາມາປັບໃຫ້ເຂົ້າກັບລະບົບສຽງພາສາລາວ ຈາກ Norvège ຈຶ່ງກາຍມາເປັນ “ນອກແວ” ຢ່າງກົມກືນ.
2. ຄວາມໃກ້ຄຽງກັບຊື່ດັ້ງເດີມ
ທີ່ໜ້າສົນໃຈໄປກວ່ານັ້ນຄື, ຊື່ “ນອກແວ” ຂອງລາວ ເມື່ອຟັງແລ້ວພັດມີຄວາມໃກ້ຄຽງກັບຊື່ທີ່ຄົນທ້ອງຖິ່ນນອກແວເອີ້ນປະເທດຕົນເອງຫຼາຍກວ່າພາສາອັງກິດຊ້ຳ ເພາະຄົນນອກແວເອີ້ນປະເທດໂຕເອງວ່າ “Norge” (ນໍຣ໌ເກິ/ນອກ໌ເກິ), ເຊິ່ງສຽງ “ກ” ໃນຄຳວ່າ “ນອກແວ” ຂອງລາວ ມີຄວາມຄ້າຍຄືກັບສຽງ “g” (ເກິ) ຂອງພາສານອກແວຢ່າງບັງເອີນ.
3. ການແປງສຽງໃຫ້ເຂົ້າກັບລີ້ນຄົນລາວ
ພາສາລາວມີໂຄງສ້າງລະບົບສຽງທີ່ມີຕົວສະກົດຕາຍຕົວ (ກ, ດ, ບ). ການອອກສຽງຕົວ “R” ຫັນລີ້ນແບບຕາເວັນຕົກເປັນເລື່ອງທີ່ຍາກສຳລັບຄົນລາວ. ດັ່ງນັ້ນ, ການປ່ຽນສຽງ “R” ໃຫ້ກາຍເປັນຕົວສະກົດ “ກ” (ນອກ) ແລະ ປ່ຽນຫາງສຽງໃຫ້ເປັນ “ແວ” ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຄົນລາວອອກສຽງໄດ້ງ່າຍ, ຊັດເຈນ ແລະ ຕິດປາກມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.
ແອັດສະປາຍ (Spain)
ຖ້າຟັງພາສາອັງກິດ ເພິ່ນຈະອອກສຽງວ່າ “ສະເປນ” (Spain)
• ຮາກເຫງົ້າຈາກພາສາຝຣັ່ງ ແລະ ພາສາທ້ອງຖິ່ນ: ໃນພາສາຝຣັ່ງ, ປະເທດນີ້ຂຽນວ່າ “Espagne” (ອອກສຽງວ່າ ແອັສ-ປາຍ ຫຼື ແອັສ-ປາໂຍ້) ແລະ ໃນພາສາຂອງເຈົ້າຕົວເອງ (ພາສາສະເປນ) ເພິ່ນກໍເອີ້ນປະເທດໂຕເອງວ່າ “España” (ອອກສຽງວ່າ ແອັສ-ປາ-ຍາ).
• ການປັບເຂົ້າກັບພາສາລາວ: ເມື່ອປະເທດລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນທາງພາສາຈາກຝຣັ່ງ, ບວກກັບການໄດ້ຍິນຊື່ດັ້ງເດີມຂອງເຂົາເຈົ້າ, ຄົນລາວຈຶ່ງຮຽກຊື່ຕາມສຽງ Espagne / España ແລ້ວຜັນສຽງໃຫ້ເຂົ້າກັບລີ້ນຄົນລາວຈົນກາຍມາເປັນ “ແອັດສະປາຍ” ມາຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້. ເຊິ່ງຖືວ່າໃກ້ຄຽງກັບຊື່ແທ້ໆ ທີ່ຄົນໃນປະເທດເຂົາເຈົ້າເອີ້ນກັນ.
ປອກຕຸຍການ (Portugal)
ພາສາອັງກິດອອກສຽງວ່າ “ພໍ-ຊູ-ກໍ” (Portugal) ແຕ່ຄົນລາວເຮົາເອີ້ນແບບເຕັມປາກເຕັມຄຳ ແລະ ມ່ວນຫູວ່າ “ປອກຕຸຍການ”
• ອິດທິພົນຈາກພາສາຝຣັ່ງອີກເຊັ່ນເຄີຍ: ໃນພາສາຝຣັ່ງ, ປະເທດນີ້ຂຽນວ່າ “Portugal” ແຕ່ການອອກສຽງຂອງຝຣັ່ງຈະອອກສຽງຕົວ R ໃນລຳຄໍ ແລະ ຕົວ U ຈະອອກສຽງກຳກວນລະຫວ່າງ “ອຸ” ກັບ “ອຶ” ເຮັດໃຫ້ຄຳວ່າ Portugal ໃນພາສາຝຣັ່ງ ອອກສຽງຄ້າຍຄື “ປໍຣ໌-ຕູ-ກັລ” ຫຼື “ປອກ-ຕຸຍ-ກາລ”.
• ການຮັບເອົາມາເປັນພາສາລາວ: ຄົນລາວໃນອະດີດໄດ້ຍິນສຽງ “ປໍຣ໌-ຕູ-ກັລ” ຈາກພາສາຝຣັ່ງ, ແລ້ວຜັນຕົວສະກົດລົງທ້າຍ (ຕົວ L) ໃຫ້ເປັນຕົວສະກົດ “ນ” ຕາມຫຼັກພາສາລາວ (ເພາະພາສາລາວບໍ່ມີຕົວສະກົດ ລ) ບວກກັບການອອກສຽງຕົວ U ໃຫ້ເປັນສະຫຼະ “ອຸຍ” ເພື່ອໃຫ້ອອກສຽງງ່າຍ, ຈຶ່ງກາຍມາເປັນ “ປອກ-ຕຸຍ-ການ” ທີ່ຟັງແລ້ວມີເອກະລັກສຸດໆ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອ້າງອີງ
1. United Nations Group of Experts on Geographical Names (UNGEGN)
2. Oxford English Dictionary & Linguistic Studies
3. The Language Council of Norway (Språkrådet)
