ເມື່ອເວົ້າເຖິງຄວາມສະຫຼາດ, ຫຼາຍຄົນອາດຈະນຶກເຖິງລີງຊີມແປນຊີ ຫຼື ປາໂລມາ. ແຕ່ຮູ້ ຫຼື ບໍ່ວ່າ? ໃນໂລກຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຂະໜາດນ້ອຍ “ແມງເຜິ້ງ” ຄືສຸດຍອດອັດສະລິຍະທີ່ນັກວິທະຍາສາດທົ່ວໂລກຍອມຮັບວ່າເປັນ ແມງໄມ້ທີ່ສະຫຼາດທີ່ສຸດໃນໂລກ.
ເຖິງວ່າສະໝອງຂອງມັນຈະມີຂະໜາດເທົ່າກັບ “ເມັດງາ” ແຕ່ຄວາມສາມາດຂອງມັນນັ້ນ “ເກີນຕົວ” ຢ່າງບໍ່ໜ້າເຊື່ອ. ມາເບິ່ງກັນວ່າ ເປັນຫຍັງນັກວິທະຍາສາດຈຶ່ງຍົກໃຫ້ມັນເປັນອັນດັບ 1:
1. ສຸດຍອດນັກຄຳນວນ: ເຂົ້າໃຈເລກ “ສູນ” ແລະ ການບວກລົບ
ການວິໄຈຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ RMIT ໃນອົດສະຕຣາລີ ພົບວ່າ ແມງເຜິ້ງສາມາດເຂົ້າໃຈມະໂນພາບຂອງ “ເລກສູນ” ເຊິ່ງເປັນເລື່ອງທີ່ຍາກຫຼາຍ ແມ້ແຕ່ເດັກນ້ອຍກໍຍັງຕ້ອງໃຊ້ເວລາຮຽນຮູ້. ບໍ່ພຽງແຕ່ເທົ່ານັ້ນ, ພວກມັນຍັງສາມາດແກ້ໂຈດຄຳນວນບວກ ແລະ ລົບເລກງ່າຍໆ ໂດຍໃຊ້ສັນຍະລັກສີເປັນຕົວບົ່ງບອກ.
2. ພາສາ “ເຕັ້ນລຳ”: ການສື່ສານທີ່ຊັບຊ້ອນ
ແມງເຜິ້ງມີພາສາທີ່ເອີ້ນວ່າ “Waggle Dance”. ເມື່ອມັນໄປພົບແຫຼ່ງອາຫານທີ່ດີ, ມັນຈະກັບມາທີ່ຮັງແລ້ວເຕັ້ນເປັນຮູບເລກ 8. ທ່າເຕັ້ນນີ້ບໍ່ໄດ້ເຮັດເພື່ອຄວາມມ່ວນຊື່ນ, ແຕ່ມັນບອກທັງ:
1. ທິດທາງ: ອ້າງອີງຈາກຕຳແໜ່ງຂອງດວງອາທິດ.
2. ໄລຍະທາງ: ບອກໃຫ້ໝູ່ຮູ້ວ່າອາຫານຢູ່ໄກປານໃດ. ນີ້ຖືເປັນການສື່ສານທີ່ຊັບຊ້ອນທີ່ສຸດໃນບັນດາສັດທີ່ບໍ່ມີກະດູກສັນຫຼັງ.
3. ນັກແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ຈົດຈຳໃບໜ້າ
ການທົດລອງພົບວ່າ ແມງເຜິ້ງສາມາດຮຽນຮູ້ວິທີການ “ດຶງເຊືອກ” ເພື່ອເອົານ້ຳຫວານ ແລະ ຍັງສາມາດ ຈົດຈຳໃບໜ້າຂອງມະນຸດໄດ້ ຖ້າເຈົ້າໃຈດີກັບມັນ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ມັນຮ້າຍ ມັນສາມາດຈື່ເຈົ້າໄດ້ຜ່ານການປະມວນຜົນຮູບຮ່າງ ແລະ ອົງປະກອບຂອງໃບໜ້າ.
4. ລະບົບ “ປະຊາທິປະໄຕ” ໃນຮັງເຜິ້ງ
ໃນຊ່ວງທີ່ຕ້ອງຍ້າຍຮັງໃໝ່ ແມງເຜິ້ງຈະສົ່ງ “ໜ່ວຍສຳຫຼວດ” ອອກໄປເບິ່ງສະຖານທີ່ຕ່າງໆ. ເມື່ອກັບມາ, ພວກມັນຈະມາ “ນຳສະເໜີ” ຂໍ້ມູນຜ່ານການເຕັ້ນ. ຖ້າບ່ອນໃດດີ, ຕົວອື່ນໆກໍຈະເຕັ້ນຕາມ ຈົນກວ່າຈະໄດ້ “ສຽງສ່ວນຫຼາຍ” ແລ້ວຈຶ່ງຕັດສິນໃຈຍ້າຍໄປພ້ອມກັນ.
ສະຫຼຸບແລ້ວ
ຄວາມສະຫຼາດຂອງແມງເຜິ້ງບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກຂະໜາດສະໝອງ ແຕ່ເກີດຈາກ “ເຄືອຂ່າຍປະສາດ” ທີ່ມີປະສິດທິພາບສູງ. ພວກມັນຄືຕົວຢ່າງຂອງການເຮັດວຽກເປັນທີມ ແລະ ການຮຽນຮູ້ທີ່ບໍ່ມີຂີດຈຳກັດ ແມ້ຈະເປັນພຽງແມງໄມ້ຕົວນ້ອຍໆກໍຕາມ.
ທີ່ມາ: Science Magazine, National Geographic, RMIT University Research, Scientific American
