ໃນໄລຍະເດືອນມີນາ ຫາ ເດືອນເມສາ ຂອງທຸກໆປີ, ສປປ ລາວ ຕ້ອງຜະເຊີນກັບບັນຫາທີ່ຊ້ຳເຮື້ອ ແລະ ທະວີຄວາມຮຸນແຮງຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ນັ້ນຄື “ວິກິດການໄຟໄໝ້ປ່າ” ທີ່ມາພ້ອມກັບຝຸ່ນລະອອງ PM 2.5.
ບັນຫານີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໄກຕົວອີກຕໍ່ໄປ ເພາະມັນໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບເປັນວົງກວ້າງ ທັງດ້ານສຸຂະພາບ, ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ລະບົບນິເວດວິທະຍາ.
ຕົ້ນເຫດຂອງບັນຫາ ເປັນຫຍັງໄຟຈຶ່ງໄໝ້ປ່າ ເຖິງວ່າສະພາບອາກາດທີ່ຮ້ອນເອົ້າ ແລະ ແຫ້ງແລ້ງຈະເປັນປັດໄຈເສີມ, ແຕ່ຈາກການເກັບກຳຂໍ້ມູນສະຖິຕິພົບວ່າ ຫຼາຍກວ່າ 90% ຂອງການເກີດໄຟໄໝ້ປ່າ ແມ່ນເກີດຈາກການກະທຳຂອງມະນຸດ ໂດຍມີຈຸດປະສົງຫຼັກດັ່ງນີ້:
• ການຖາກຖາງປ່າເພື່ອເຮັດໄຮ່: ການນຳໃຊ້ໄຟເພື່ອທຳຄວາມສະອາດເນື້ອທີ່ດິນກ່ອນລະດູການປູກຝັງ ໂດຍຂາດການເຮັດແນວປ້ອງກັນໄຟທີ່ຮັດກຸມ ແລະ ໄດ້ມາດຕະຖານ.
• ການລ່າສັດປ່າ: ການຈູດປ່າເພື່ອໃຫ້ສັດປ່າແລ່ນອອກມາ ຫຼື ເພື່ອໃຫ້ຫຍ້າປົ່ງໃໝ່ ສຳລັບດຶງດູດສັດໃຫ້ມາຫາກິນໃນເຂດລ່າ.
• ການເກັບກູ້ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ: ເຊັ່ນ: ການຈູດເພື່ອໃຫ້ເຫັດປົ່ງ ຫຼື ເພື່ອເຮັດໃຫ້ເນື້ອທີ່ປ່າໂລ່ງແປນ ສາມາດຍ່າງເຂົ້າໄປເກັບເຄື່ອງປ່າໄດ້ສະດວກ.
• ຄວາມປະມາດ: ການກໍ່ໄຟໃນປ່າແລ້ວມອດບໍ່ສະນິດ ຫຼື ການຖິ້ມກົ້ນຢາສູບຊະຊາຍໃນເຂດປ່າແຫ້ງ.
ຜົນກະທົບອັນຕະລາຍ ໄພພິບັດທີ່ຫຼາຍກວ່າຄວັນໄຟ
1. ດ້ານສຸຂະພາບ (ໄພເງຽບຈາກ PM 2.5)
ຄວັນໄຟຈາກການຈູດປ່າປະກອບດ້ວຍຝຸ່ນລະອອງຂະໜາດນ້ອຍ PM 2.5 ທີ່ສາມາດຊຶມເຂົ້າສູ່ປອດ ແລະ ກະແສເລືອດໄດ້ໂດຍກົງ:
• ຜົນກະທົບໄລຍະສັ້ນ: ເຮັດໃຫ້ເກີດອາການແສບຕາ, ຄັນຄາຍຕາມຜິວໜັງ, ໄອ, ເຈັບຄໍ ແລະ ຫາຍໃຈຝືດ.
• ຜົນກະທົບໄລຍະຍາວ: ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນພະຍາດຫົວໃຈ, ພະຍາດປອດອຸດກັ້ນຊ້ຳເຮື້ອ ແລະ ມະເຮັງປອດ.
• ກຸ່ມສ່ຽງ: ເດັກນ້ອຍ, ຜູ້ສູງອາຍຸ ແລະ ແມ່ຍິງຖືພາ ແມ່ນກຸ່ມທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຮຸນແຮງທີ່ສຸດ.
2. ດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ລະບົບນິເວດ
• ການສູນເສຍຊີວະນາໆພັນ: ສັດປ່າຫຼາຍຊະນິດສູນເສຍທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ແຫຼ່ງອາຫານ, ສັດບາງຊະນິດອາດເຖິງຂັ້ນສູນພັນຈາກການຖືກໄຟຄອກ.
• ດິນເສື່ອມໂຊມ: ຄວາມຮ້ອນທຳລາຍຈຸລິນຊີ ແລະ ແຮ່ທາດໃນດິນ, ເຮັດໃຫ້ດິນແຂງ ແລະ ເສື່ອມສະພາບ, ສົ່ງຜົນເສຍຕໍ່ການປູກຝັງໃນໄລຍະຍາວ.
• ພາວະໂລກຮ້ອນ: ການຈູດປ່າປ່ອຍກາສເຮືອນແກ້ວ (CO_2) ໃນປະລິມານມະຫາສານ, ເຮັດໃຫ້ອຸນຫະພູມໂລກສູງຂຶ້ນ ແລະ ເກີດໄພແຫ້ງແລ້ງທີ່ຮຸນແຮງ.
3. ດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວ
• ການທ່ອງທ່ຽວຊຸດໂຊມ: ໝອກຄວັນປົກຄຸມແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວສຳຄັນ ເຮັດໃຫ້ທັດສະນີຍະພາບບໍ່ສວຍງາມ ແລະ ນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼຸດລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ.
• ການຄົມມະນາຄົມ: ທັດສະນະວິໄສໃນການຂັບຂີ່ຕ່ຳ ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ອຸປະຕິເຫດທາງບົກ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມປອດໄພຂອງຖ້ຽວບິນ.
ມາດຕະການ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດທາງກົດໝາຍ ລັດຖະບານໄດ້ມີການວາງລະບຽບການຢ່າງເຂັ້ມງວດ ເພື່ອສະກັດກັ້ນການຈູດປ່າຊະຊາຍ:
• ຄຳສັ່ງແນະນຳ: ກຳນົດໄລຍະເວລາຫ້າມຈູດປ່າຢ່າງເດັດຂາດໃນຊ່ວງລະດູແລ້ງ ແລະ ເຂດປ່າສະຫງວນ.
• ບົດລົງໂທດ: ຜູ້ທີ່ລະເມີດຈູດປ່າໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ ຫຼື ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ຊັບສິນສ່ວນລວມ ຈະຖືກປັບໄໝ ແລະ ດຳເນີນຄດີຕາມກົດໝາຍອາຍາຢ່າງເດັດຂາດ.
ການປ້ອງກັນ ແລະ ແກ້ໄຂ ພັນທະຂອງທຸກຄົນ ເພື່ອຟື້ນຟູອາກາດບໍລິສຸດ ແລະ ປ່າໄມ້ທີ່ຂຽວງາມ, ພວກເຮົາຕ້ອງຮ່ວມມືກັນ:
• ຊາວກະສິກອນ: ຫັນມາໃຊ້ວິທີການໄຖກົບ ຫຼື ນຳເສດເຫຼືອທາງການກະເສດມາເຮັດຝຸ່ນບົ່ມ ແທນການຈູດທຳລາຍ.
• ການສ້າງແນວປ້ອງກັນໄຟ: ຫາກມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ໄຟໃນຂົງເຂດທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ, ຕ້ອງເຮັດແນວປ້ອງກັນໄຟໃຫ້ກວ້າງ ແລະ ມີເວນຍາມເຝົ້າລະວັງຢ່າງໃກ້ຊິດ.
• ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງສັງຄົມ: ຫາກພົບເຫັນເຫດໄຟໄໝ້ປ່າ ຫຼື ບຸກຄົນທີ່ລັກຈູດປ່າ ໃຫ້ຮີບແຈ້ງອຳນາດການປົກຄອງ ຫຼື ເຈົ້າໜ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໂດຍດ່ວນ.
• ການປ້ອງກັນຕົນເອງ: ໃນຊ່ວງທີ່ມີຄ່າຝຸ່ນ PM 2.5 ສູງ, ຄວນໃສ່ຜ້າອັດປາກ-ດັງ ມາດຕະຖານ N95 ແລະ ຫຼີກລ່ຽງການເຮັດກິດຈະກຳກາງແຈ້ງ.
ການປົກປັກຮັກສາປ່າໄມ້ ບໍ່ແມ່ນໜ້າທີ່ຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ພຽງຝ່າຍດຽວ, ແຕ່ແມ່ນ ພັນທະຂອງພົນລະເມືອງລາວທຸກຄົນ. ການຈູດປ່າເພື່ອຄວາມສະດວກສະບາຍພຽງຊົ່ວຄາວ ອາດໝາຍເຖິງການທຳລາຍອະນາຄົດຂອງລູກຫຼານ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມຂອງຊາດຢ່າງບໍ່ມີມື້ຟື້ນຄືນ.
”ຢຸດຈູດປ່າ ເພື່ອລົມຫາຍໃຈຂອງພວກເຮົາ ແລະ ຄວາມຍືນຍົງຂອງຊາດລາວ”
Lao Youth Radio
