ຖ້າເວົ້າເຖິງສັດປະຫຼາດທີ່ຕາຢ້ານທີ່ສຸດໃນເຮືອນ, ແນ່ນອນວ່າ “ແມງສາບ” ຈະຕ້ອງຕິດອັນດັບຕົ້ນໆ ຢ່າງບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ ຫຼາຍຄົນອາດຈະເຄີຍຕັ້ງຄຳຖາມວ່າ: “ແມງສາບກໍໂຕນ້ອຍໆ, ບໍ່ມີຜິດ, ເວລາມັນກັດ (ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນຍາກຫຼາຍ) ກໍບໍ່ໄດ້ເຈັບປວດຮຸນແຮງຫຍັງເລີຍ ແຕ່ເປັນຫຍັງຫຼາຍໆ ຄົນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນແມ່ຍິງ, ຈຶ່ງຢ້ານມັນຈົນຮ້ອງຫຼົງທິດຫຼົງທາງ ບາງຄົນເຫັນມັນບິນໃສ່ແທບຢາກຊັອກ?
ມື້ນີ້ເເອັດຈະພາໄປຊອກຫາຄຳຕອບຈາກວິທະຍາສາດລະດັບໂລກ ທີ່ຈະມາອະທິບາຍຄວາມຈິງເບື້ອງຫຼັງ “ຄວາມຢ້ານແມງສາບ” ໃຫ້ຟັງແບບເຈາະເລິກ.
ມຸມວິທະຍາສາດ: ກັດບໍ່ເຈັບ ແຕ່ເປັນຫຍັງຈຶ່ງ “ຢ້ານ”?
ໃນທາງຊີວະວິທະຍາ, ແມງສາບບໍ່ແມ່ນສັດທີ່ລ່າມະນຸດເປັນອາຫານ ປາກຂອງມັນຖືກອອກແບບມາເພື່ອກິນເສດອາຫານ. ການທີ່ມັນຈະກັດມະນຸດແມ່ນເກີດຂຶ້ນໄດ້ຍາກຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເຈັບປວດຈົນເປັນອັນຕະລາຍ. ແຕ່ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ມະນຸດຢ້ານແມ່ນ:
• ຄວາມໄວ ແລະ ທິດທາງທີ່ຄາດເດົາບໍ່ໄດ້: ແມງສາບເປັນສັດທີ່ມີລະບົບປະສາດຮັບຮູ້ຄວາມກົດດັນອາກາດທີ່ໄວຫຼາຍ ມັນສາມາດແລ່ນໄດ້ໄວເຖິງ 5 ກິໂລແມັດຕໍ່ຊົ່ວໂມງ (ຖ້າທຽບໃສ່ຂະໜາດໂຕແມ່ນໄວຄືກັບລົດສະປອດ). ນັກວິທະຍາສາດພົບວ່າ ພຶດຕິກຳການແລ່ນແບບຊິກແຊັກ ແລະ ການ “ບິນແບບບໍ່ມີທິດທາງ” ຂອງມັນ ຈະໄປກະຕຸ້ນສະໝອງສ່ວນ Amygdala (ສະໝອງສ່ວນຄວບຄຸມຄວາມຢ້ານ ແລະ ສັນຊາດຕະຍານການຢູ່ລອດ) ຂອງມະນຸດໃຫ້ເຮັດວຽກຢ່າງຮຸນແຮງ ເພາະເຮົາບໍ່ສາມາດຄາດເດົາໄດ້ວ່າພວກມັນຈະພຸ່ງມາຫາເຮົາຫຼືບໍ່.
• ກົນໄກການປ້ອງກັນຕົວຈາກ “ຄວາມຂີ້ດຽດ”: ໃນທາງວິວັດທະນາການ, ມະນຸດຮຽນຮູ້ທີ່ຈະຫຼີກເວັ້ນສິ່ງອະນາໄມ ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດ. ແມງສາບອາໄສຢູ່ບ່ອນສົກກະໂປກ, ທໍ່ລະບາຍນ້ຳ ແລະ ກິນຂອງເນົ່າເປື່ອຍ. ຄວາມຢ້ານແມງສາບ ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນຢ້ານມັນມາເຮັດຮ້າຍທາງກາຍ, ແຕ່ເປັນຄວາມຢ້ານ “ການປົນເປື້ອນ ແລະ ເຊື້ອໂລກ”.
ເປັນຫຍັງ “ຜູ້ຍິງ” ຈຶ່ງມີແນວໂນ້ມຢ້ານແມງສາບຫຼາຍກວ່າ?
ຈາກການສຶກສາທາງຈິດວິທະຍາ ແລະ ພຶດຕິກຳສາດ ພົບເຫດຜົນທີ່ໜ້າສົນໃຈດັ່ງນີ້:
• ສັນຊາດຍານການປົກປ້ອງໃນອະດີດ: ນັກຈິດວິທະຍາວິວັດທະນາການອະທິບາຍວ່າ ໃນຍຸກບູຮານ ຜູ້ຍິງມີໜ້າທີ່ເບິ່ງແຍງລູກນ້ອຍ ແລະ ຢູ່ປະຈຳຮັງ/ຖ້ຳ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາມີຄວາມໄວຕໍ່ການຮັບຮູ້ສັດໂຕນ້ອຍໆ ທີ່ອາດຈະແຝງເຊື້ອໂລກ ຫຼື ມີຜິດ ເພື່ອປົກປ້ອງລູກຫຼານ. ຄວາມໄວຕໍ່ສິ່ງກະຕຸ້ນນີ້ໄດ້ຖືກຖ່າຍທອດມາທາງກຳມະພັນ.
• ການຫຼໍ່ຫຼອມທາງສັງຄົມ: ຜົນວິໄຈພົບວ່າ ຄວາມຢ້ານແມງສາບສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ມີມາແຕ່ເກີດ ແຕ່ເກີດຈາກ “ການຮຽນຮູ້ຈາກຄົນອ້ອມຂ້າງ”. ເດັກນ້ອຍມັກຈະສັງເກດປະຕິກິລິຍາຂອງແມ່ ຫຼື ຜູ້ໃຫຍ່ອ້ອມຂ້າງ. ຖ້າເຫັນຜູ້ໃຫຍ່ຮ້ອງ ຫຼື ໂດດໜີເມື່ອເຫັນແມງສາບ, ສະໝອງຂອງເດັກ (ໂດຍສະເພາະເດັກຍິງທີ່ມັກຈະຖືກສັງຄົມອະນຸຍາດໃຫ້ສະແດງຄວາມອ່ອນໄຫວໄດ້ຫຼາຍກວ່າ) ຈະບັນທຶກທັນທີວ່າ “ສັດໂຕນີ້ຄືໄພອັນຕະລາຍ” ແລະ ກາຍເປັນໂລກຢ້ານແມງສາບຝັງໃຈ ຫຼື ທີ່ຮ້ອງວ່າ Katsaridaphobia.
ສະຫຼຸບ: ວິທີຮັບມືກັບຄວາມຢ້ານ
ຄວາມຢ້ານແມງສາບເປັນເລື່ອງປົກກະຕິຂອງກົນໄກສະໝອງມະນຸດ. ຖ້າຢາກຫຼຸດຄວາມຢ້ານ ຄວນເລີ່ມຈາກ:
1. ຕັ້ງສະຕິ ແລະ ປ່ຽນຄວາມຄິດ: ເຕືອນໂຕເອງວ່າ ມັນໂຕນ້ອຍກວ່າເຮົາຫຼາຍພັນເທົ່າ, ມັນບໍ່ມີຜິດ, ແລະ ມັນພຽງກຳລັງຫາທາງໜີຕາຍຄືກັນ.
2. ກຳຈັດແຫຼ່ງອາຫານ: ຮັກສາເຮືອນໃຫ້ສະອາດ, ປິດຝາທໍ່ລະບາຍນ້ຳ ເພາະຖ້າບໍ່ມີເສດອາຫານ ພວກມັນກໍຈະບໍ່ມາໃຫ້ເຮົາເຫັນ.
3. ສຳລັບຄົນທີ່ມີອາການຢ້ານຮຸນແຮງ, ການຄ່ອຍໆ ເບິ່ງຮູບພາບ ຫຼື ສຶກສາວົງຈອນຊີວິດຂອງມັນ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ສະໝອງຫຼຸດການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມຢ້ານລົງໄດ້.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອ້າງອີງ (References)
1. The American Entomological Society
2. Psychological Science Journal
3. Charles Darwin University Research
