ເຈົ້າເຄີຍມີປະສົບການແບບນີ້ບໍ່? ພຽງນັ່ງຄິດໃນໃຈ ຫຼື ເວົ້າລົມກັບໝູ່ກ່ຽວກັບ “ເກີບຄູ່ໃໝ່” ຫຼື “ຢາກໄປທ່ຽວຕ່າງປະເທດ” ພໍເປີດເຟສບຸກ, ຕິກຕັອກ ຫຼື ອິນສະຕາແກຣມຂຶ້ນມາ… ປັງ! ໂຄສະນາສິນຄ້າສິ່ງນັ້ນກໍປາກົດຂຶ້ນເທິງໜ້າຟີດທັນທີ ຈົນເຮັດໃຫ້ເຮົາອຸທານອອກມາຄືກັບມີ “ເວດມົນ” ຫຼື ໂທລະສັບກໍາລັງ “ແອບຟັງ” ເຮົາຢູ່?
ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ນັກວິທະຍາສາດ ແລະ ນັກວິໄຈດ້ານເຕັກໂນໂລຊີຢືນຢັນວ່າ: “ມັນບໍ່ແມ່ນເວດມົນ ແລະ ໂທລະສັບບໍ່ໄດ້ແອບຟັງ, ແຕ່ມັນຄືຄວາມສະຫຼາດຂອງ Algorithm (ອັລກໍຣິທຶມ) ທີ່ຮູ້ຈັກຕົວເຮົາ ດີກວ່າເຮົາຮູ້ຈັກຕົວເອງ!”
ເຈາະເລິກລະບົບ Algorithm: ພວກມັນເຮັດວຽກແນວໃດ?
ຜົນການວິໄຈຈາກນັກວິທະຍາສາດຄອມພິວເຕີ ແລະ ນັກຈິດຕະວິທະຍາພົບວ່າ, ລະບົບປິ່ນອ້ອມ ຫຼື Algorithm ຂອງສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ໃຊ້ຫຼັກການທີ່ເອີ້ນວ່າ Predictive Analytics (ການວິເຄາະເພື່ອຄາດເດົາ) ໂດຍມີ 3 ປັດໄຈຫຼັກ ດັ່ງນີ້:
• ຟຸດພຣິນທາງດິຈິຕອນ: ທຸກໆການກະທຳຂອງເຮົາເທິງໂລກອອນລາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນການກົດ Like, ການຢຸດເບິ່ງວິດີໂອໃດໜຶ່ງດົນເກີນ 3 ວິນາທີ, ການຄອມເມັ້ນ, ຫຼື ແມ່ນແຕ່ການແຄັບໜ້າຈໍລ້ວນແຕ່ຖືກບັນທຶກໄວ້.
• ທິດສະດີ “ຝູງນົກກຸ່ມດຽວກັນ”: ຖ້າໝູ່ສະໜິດຂອງທ່ານ ຫຼື ຄົນທີ່ມີຄວາມສົນໃຈ, ມີອາຍຸ, ແລະ ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງກັບທ່ານ ກຳລັງຄົ້ນຫາ ແລະ ຊື້ເກີບຜ້າໃບຍີ່ຫໍ້ໜຶ່ງ ລະບົບຈະຄາດເດົາທັນທີວ່າ “ທ່ານກໍມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະຢາກໄດ້ເກີບນັ້ນຄືກັນ” ແມ້ວ່າທ່ານຈະຍັງບໍ່ເຄີຍຄົ້ນຫາທັງໃນເວັບໄຊ ແລະ ບໍ່ເຄີຍເວົ້າອອກມາກໍຕາມ.
• ລະບົບຕິດຕາມຂ້າມແພລດຟອມ: ການທີ່ທ່ານຍ່າງຜ່ານຮ້ານກາເຟໃດໜຶ່ງ, ຫຼື ການທີ່ໂທລະສັບຂອງທ່ານຢູ່ໃກ້ກັບໂທລະສັບຂອງໝູ່ (ຜ່ານ GPS ຫຼື Wi-Fi) ລະບົບຈະຈັບຄູ່ຄວາມສຳພັນ ແລະ ນຳເອົາສິ່ງທີ່ໝູ່ຂອງທ່ານສົນໃຈ ມາສະແດງເທິງໜ້າຟີດຂອງທ່ານນຳ.
ມຸມມອງທາງຈິດຕະວິທະຍາ: ບາງທີເຮົາອາດຈະ “ຄິດໄປເອງ”?
ນັກຈິດຕະວິທະຍາໄດ້ອະທິບາຍປາກົດການນີ້ຜ່ານທິດສະດີ Baader-Meinhof Phenomenon ຫຼື Frequency Illusion (ພາບລວງຕາຂອງຄວາມຖີ່)
“ໃນແຕ່ລະວັນ, ມີໂຄສະນາຜ່ານຕາເຮົາເປັນພັນໆຊິ້ນ ແຕ່ສະໝອງຂອງເຮົາຈະເລືອກເມີນເສີຍມັນໄປ. ແຕ່ເມື່ອໃດທີ່ເຮົາເລີ່ມຢາກໄດ້ ຫຼື ສົນໃຈສິນຄ້າຊິ້ນໃດຊິ້ນໜຶ່ງເປັນພິເສດ ສະໝອງຈະເລີ່ມເປີດຮັບ ແລະ ເມື່ອເຮົາເຫັນໂຄສະນານັ້ນເທິງຟີດ (ເຊິ່ງມັນອາດຈະຂຶ້ນຢູ່ແລ້ວເປັນປົກກະຕິ) ສະໝອງຈະຈັບຄູ່ທັນທີ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກວ່າມັນຂຶ້ນມາທັນທີຍ້ອນເຮົາກຳລັງຄິດເຖິງມັນ.”
ສະຫຼຸບ: ໂທລະສັບບໍ່ໄດ້ແອບຟັງ ແຕ່ລະບົບ “ສະຫຼາດ” ເກີນໄປ
ດັ່ງນັ້ນ, ຄວາມລັບທີ່ວ່າເປັນຫຍັງສິນຄ້າທີ່ເຮົາຢາກໄດ້ຈຶ່ງຂຶ້ນຟີດ ຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໄສຍະສາດ, ແຕ່ເປັນຍ້ອນ Algorithm ທີ່ປະມວນຜົນຮູບແບບພຶດຕິກຳຂອງເຮົາຢ່າງລະອຽດ ຈົນສາມາດຄາດເດົາອະນາຄົດໄດ້ວ່າ ເຮົາກຳລັງຈະຢາກໄດ້ຫຍັງໃນຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປ.
ຄັ້ງຕໍ່ໄປຖ້າເຫັນໂຄສະນາຂຶ້ນມາຕົງໃຈ ບໍ່ຕ້ອງຕົກໃຈໄປ ເພາະນັ້ນຄືສັນຍານວ່າ ເຈົ້າໄດ້ກາຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງລະບົບຂໍ້ມູນອັນມະຫາສານນີ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອ້າງອີງ:
1. Harvard Business Review
2. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking Journal
3. MIT Technology Review
