ເຄີຍສົງໄສບໍ່? ໃນຍຸກທີ່ຍັງບໍ່ມີໂມງຢູ່ຂໍ້ມື, ບໍ່ມີໂທລະສັບ, ແລະ ບໍ່ມີລະບົບດິຈິຕອນໃດໆ… “ຄົນທີ່ປະດິດໂມງໜ່ວຍທຳອິດຂອງໂລກ ເຂົາຮູ້ນຳໃຜວ່າ ຕອນທີ່ເຂົາຕັ້ງໂມງນັ້ນ ມັນແມ່ນຈັກໂມງແທ້?” ມື້ນີ້ແອັດຈະພາທຸກຄົນຍ້ອນເວລາໄປຫາຄຳຕອບທີ່ໜ້າອັດສະຈັນນີ້ຮ່ວມກັນ!
1. ຕັ້ງເວລາຈາກ “ຈັກກະວານ”: ດວງຕາເວັນຄືໂມງເຮືອນທຳອິດ
ກ່ອນທີ່ຈະມີກົນໄກນີ້, ມະນຸດເຮົາບໍ່ໄດ້ “ຄິດຄົ້ນ” ເວລາຂຶ້ນມາເອງ, ແຕ່ເຮົາ “ອ່ານເວລາ” ຈາກທຳມະຊາດ.
ຕອນທ່ຽງວັນທີ່ແທ້ຈິງ: ຄົນບູຮານ (ໂດຍສະເພາະຊາວອີຢິບ ແລະ ບາບີໂລນ) ສັງເກດວ່າ ເມື່ອດວງຕາເວັນຂຶ້ນໄປຢູ່ຈຸດສູງສຸດເທິງທ້ອງຟ້າ ແລະ ເງົາຂອງວັດຖຸສັ້ນທີ່ສຸດ ນັ້ນຄືຈຸດ “ທ່ຽງວັນ”
ພວກເຂົາຈຶ່ງປະດິດ “ໂມງແດດ” (Sundial) ຂຶ້ນມາ ໂດຍການແບ່ງຊ່ວງເວລາຈາກເງົາທີ່ເຄື່ອນທີ່ ໃຫ້ກາຍເປັນ 12 ຊ່ວງໃນຕອນກາງເວັນ.
2. ເມື່ອຟ້າຝົນບໍ່ເປັນໃຈ: ຈຶ່ງເກີດ “ໂມງນ້ຳ” ແລະ “ໂມງຊາຍ” 
ບັນຫາຂອງໂມງແດດຄື “ໃຊ້ບໍ່ໄດ້ໃນຕອນກາງຄືນ ຫຼື ມື້ທີ່ຟ້າມືດຝົນຕົກ” ມະນຸດຈຶ່ງເລີ່ມປະດິດເຄື່ອງມືວັດແທກເວລາທີ່ບໍ່ຕ້ອງເພິ່ງພາແສງແດດ:
– ໂມງນ້ຳ: ອາໄສຫຼັກການໄຫຼຂອງນ້ຳຈາກພາຊະນະໜຶ່ງໄປອີກພາຊະນະໜຶ່ງ ທີ່ມີການຂີດໝາຍບອກເວລາໄວ້.
– ໂມງຊາຍ (Hourglass): ໃຊ້ຈັບເວລາເປັນຊ່ວງໆ ທີ່ມີຄວາມທ່ຽງຕົງສູງໃນຍຸກນັ້ນ.
3. ໂມງກົນໄກໜ່ວຍທຳອິດ ຕັ້ງເວລາແນວໃດ?
ເມື່ອຮອດຍຸກກາງ (ປະມານສະຕະວັດທີ 13-14), ໂມງກົນໄກທີ່ໃຊ້ນີ້ ແລະ ລູກຕຸ້ມເລີ່ມຖືກປະດິດຂຶ້ນ. ແລ້ວຊ່າງປະດິດເຂົາຕັ້ງເວລາໃຫ້ໂມງໜ່ວຍທຳອິດແນວໃດ?
– ຊ່າງຈະຄອຍຖ້າມື້ທີ່ທ້ອງຟ້າແຈ່ມໃສ ເພື່ອຊອກຫາ “ຈຸດທ່ຽງວັນທີ່ແທ້ຈິງ” ຈາກໂມງແດດທີ່ແມ້ນຢຳທີ່ສຸດ.
– ເມື່ອເງົາບອກວ່າ “ທ່ຽງວັນແລ້ວ”, ຊ່າງຈະໝູນເຂັມໂມງກົນໄກໄປທີ່ 12:00 ໂມງ ທັນທີ
– ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ກົນໄກຂອງໂມງ (ເຊັ່ນ ລະບົບ Pendulum ຫຼື ລູກຕຸ້ມແກວ່ງ) ຈະເຮັດໜ້າທີ່ “ຮັກສາຈັງຫວະ” ໃຫ້ເຂັມເດີນໜ້າຕໍ່ໄປຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ບໍ່ວ່າຈະກາງເວັນ ຫຼື ກາງຄືນ.
4. ຈາກ “ເວລາທ້ອງຖິ່ນ” ສູ່ “ເວລາມາດຕະຖານຂອງໂລກ”
ໃນອະດີດ, ແຕ່ລະເມືອງມີ “ເວລາທ່ຽງວັນ” ບໍ່ພ້ອມກັນ (ຂຶ້ນກັບຕຳແໜ່ງດວງຕາເວັນຂອງເມືອງນັ້ນ). ແຕ່ເມື່ອມີ ລົດໄຟ ແລະ ສາຍໂທລະເລກ ໃນສະຕະວັດທີ 19, ການມີເວລາທີ່ບໍ່ຕົງກັນເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມວຸ່ນວາຍໃນຕາຕະລາງລົດໄຟຢ່າງຮຸນແຮງ.
ສະນັ້ນ, ໃນປີ 1884 ຈຶ່ງໄດ້ມີການກຳນົດ ເສັ້ນແວງກຣີນິດ (Greenwich Meridian) ທີ່ປະເທດອັງກິດ ໃຫ້ເປັນເສັ້ນເວລາອ້າງອີງສາກົນ ເພື່ອໃຫ້ໂມງທຸກໜ່ວຍທົ່ວໂລກສາມາດຕັ້ງເວລາໃຫ້ກົງກັນໄດ້ຕາມເຂດເວລາ ມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.
ສະຫຼຸບໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍ
ຄົນທີ່ສ້າງໂມງທຳອິດ ບໍ່ໄດ້ເດົາເວລາຂຶ້ນມາເອງ ແຕ່ພວກເຂົາ “ກັອບປີ້ເວລາຈາກທຳມະຊາດ” ໂດຍໃຊ້ຕຳແໜ່ງທີ່ດວງຕາເວັນຢູ່ສູງທີ່ສຸດ (ທ່ຽງວັນ) ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ, ແລ້ວໃຊ້ກົນໄກວິທະຍາສາດໃນການຮັກສາຈັງຫວະນັ້ນໃຫ້ເດີນໜ້າຕໍ່ໄປຢ່າງທ່ຽງຕົງນັ້ນເອງ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອ້າງອີງ
1. National Geographic
2. Britannica Encyclopedia
3. Royal Museums Greenwich
4. Scientific American
